TOKENY.PLMagazyn Technologii Przyszłości

Słownik Kryptowalut

Kompletna baza wiedzy od A do Z. Zrozum terminologię, slang i technologiczne niuanse świata Web3.

#

2FA (Two-Factor Authentication)

Bezpieczeństwo

Dwuskładnikowe uwierzytelnianie — dodatkowa warstwa zabezpieczenia konta.

A

Abstrakcja Łańcucha (Chain Abstraction)

Technologia

Technologia ukrywająca przed użytkownikiem fakt, na jakiej sieci aktualnie się znajduje.

Account Abstraction (ERC-4337)

Technologia

Technologia zmieniająca portfele krypto w inteligentne konta, eliminująca potrzebę seed phrase.

AI x Crypto

Web3 & NFT

Projekty łączące sztuczną inteligencję z technologią blockchain.

Airdrop

Podstawy

Bezpłatna dystrybucja tokenów do portfeli użytkowników.

Akumulacja

Trading

Faza rynkowa, w której smart money cicho kupuje po niskich cenach.

Altcoin

Podstawy

Każda kryptowaluta inna niż Bitcoin.

AML (Anti-Money Laundering)

Regulacje

Przepisy i procedury zapobiegające praniu pieniędzy w systemie finansowym.

AML Travel Rule

Regulacje

Wymóg prawny nakazujący giełdom krypto przesyłanie danych o nadawcy i odbiorcy przy każdej transakcji powyżej określonego progu.

AMM (Automated Market Maker)

DeFi

Algorytm automatycznie ustalający ceny na zdecentralizowanych giełdach.

Analiza On-Chain

Analiza Techniczna

Analiza danych z blockchainu do przewidywania ruchów rynkowych.

App-Chain

Infrastruktura

Dedykowany blockchain zoptymalizowany pod konkretną aplikację.

AppChain (Sieć Aplikacyjna)

Infrastruktura

Blockchain stworzony specjalnie pod jedną, konkretną aplikację, aby zapewnić jej pełne zasoby i brak lagów.

APR (Annual Percentage Rate)

DeFi

Roczna stopa procentowa – zysk z inwestycji bez uwzględnienia procentu składanego.

Arbitraż (Arbitrage)

Trading

Zysk z różnicy cen tego samego aktywa na różnych giełdach lub rynkach.

Arbitrum Orbit

Infrastruktura

Technologia pozwalająca na tworzenie dedykowanych sieci Layer 3 budowanych na szczycie Arbitrum.

Architektura Intent-Based (Intencje)

Technologia

Model, w którym użytkownik nie definiuje kroków transakcji, a jedynie pożądany rezultat.

Atak Flash Loan

Bezpieczeństwo

Wykorzystanie ogromnej, błyskawicznej pożyczki do manipulowania ceną na giełdach DEX w celu kradzieży funduszy.

Atak na Zarządzanie (Governance Attack)

Bezpieczeństwo

Przejęcie kontroli nad protokołem DAO poprzez wykupienie większości tokenów dających prawo głosu.

ATH (All-Time High)

Trading

Najwyższa cena, jaką kryptowaluta kiedykolwiek osiągnęła.

Atomic Swap

Technologia

Wymiana kryptowalut między blockchainami bez pośrednika — trustless i peer-to-peer.

Automatyzacja Podatkowa Krypto

Regulacje

Narzędzia i oprogramowanie do automatycznego obliczania zysków i strat z tysięcy transakcji na blockchainie.

AVS (Actively Validated Services)

Infrastruktura

Zdecentralizowane usługi i sieci, które kupują bezpieczeństwo bezpośrednio od stakerów Ethereum.

B

Babylon (Staking Bitcoin)

Technologia

Protokół umożliwiający stakowanie prawdziwych Bitcoinów (BTC) w celu zabezpieczania innych sieci PoS.

Bag Holder

Trading

Inwestor trzymający aktywa, które drastycznie straciły na wartości.

Base (Sieć)

Infrastruktura

Sieć Layer 2 od Coinbase, zbudowana na technologii OP Stack, skupiona na masowej adopcji.

Bear Market (Bessa)

Trading

Okres przedłużonych spadków cen na rynku kryptowalut.

Biała Lista (Whitelisting)

Bezpieczeństwo

Rejestr zweryfikowanych adresów portfeli, które mają prawo uczestniczyć w danym projekcie lub transakcji.

Bitcoin (BTC)

Podstawy

Pierwsza i największa kryptowaluta, stworzona w 2009 roku przez Satoshi Nakamoto.

Bitcoin ETF

Regulacje

Fundusz notowany na giełdzie tradycyjnej, dający ekspozycję na Bitcoin.

Blast (Sieć)

Infrastruktura

Pierwsza sieć Layer 2 z natywnym zyskiem dla użytkowników trzymających ETH i stablecoiny.

Blob (EIP-4844)

Infrastruktura

Nowy typ danych na Ethereum znacząco obniżający koszty rollupów L2.

Blockchain

Podstawy

Rozproszona, publiczna baza danych przechowująca transakcje w postaci łańcucha bloków.

BRC-20

Podstawy

Pierwszy, eksperymentalny standard tokenów na Bitcoinie, wykorzystujący inskrypcje Ordinals.

Bridge (Most Blockchainowy)

Infrastruktura

Protokół umożliwiający transfer aktywów między różnymi blockchainami.

Bug Bounty

Bezpieczeństwo

Program nagród za znalezienie błędów bezpieczeństwa w protokole krypto.

Bull Market (Hossa)

Trading

Okres przedłużonych wzrostów cen na rynku kryptowalut.

C

Candlestick (Świeca)

Analiza Techniczna

Graficzna reprezentacja ruchu ceny w danym przedziale czasowym.

CASP (Crypto-Asset Service Provider)

Regulacje

Dostawca usług w zakresie kryptoaktywów, podmiot wymagający licencji zgodnie z rozporządzeniem MiCA.

CBDC (Central Bank Digital Currency)

Regulacje

Cyfrowa waluta emitowana przez bank centralny — cyfrowy odpowiednik gotówki.

CCIP (Cross-Chain Interoperability Protocol)

Infrastruktura

Standard bezpiecznej komunikacji między blockchainami stworzony przez lidera wyroczni – Chainlink.

Celestia (TIA)

Infrastruktura

Pierwsza modularna sieć skupiona wyłącznie na dostępności danych (Data Availability).

CEX (Centralized Exchange)

Trading

Scentralizowana giełda zarządzana przez firmę, przechowująca aktywa użytkowników.

Cold Storage

Bezpieczeństwo

Przechowywanie kryptowalut całkowicie offline, poza zasięgiem internetu.

Collateral (Zabezpieczenie)

DeFi

Aktywa powiązane jako zabezpieczenie pożyczki w DeFi lub CeFi.

Compressed NFTs (cNFTs)

Web3 & NFT

Technologia na Solanie pozwalająca na bicie milionów NFT za ułamek tradycyjnej ceny.

Concentrated Liquidity

DeFi

Model AMM pozwalający LP skoncentrować płynność w wybranym przedziale cenowym.

Cross-Chain

Infrastruktura

Technologia umożliwiająca komunikację i transfer aktywów między różnymi blockchainami.

Cross-Chain Intent (Intencje Międzyłańcuchowe)

Technologia

Nowy sposób przesyłania środków, gdzie użytkownik deklaruje cel, a wyspecjalizowani agenci wykonują najtrudniejszą pracę.

Cykl Halvingowy

Trading

Czteroletni cykl rynkowy Bitcoina powiązany z halvingami.

Członkostwo Tokenowe (Token-Gated Membership)

Web3 & NFT

Model biznesowy, w którym dostęp do społeczności lub narzędzi wymaga posiadania konkretnych tokenów.

D

Danina Solidarnościowa (Krypto)

Regulacje

Dodatkowy podatek 4% dla osób fizycznych, których dochody (również z krypto) przekroczyły 1 mln PLN rocznie.

DAO (Decentralized Autonomous Organization)

Web3 & NFT

Zdecentralizowana organizacja zarządzana przez smart kontrakty i głosowanie tokenowe.

dApp (Decentralized Application)

Web3 & NFT

Aplikacja działająca na blockchainie zamiast na centralnym serwerze.

Data Availability (Dostępność Danych)

Technologia

Gwarancja, że wszystkie dane potrzebne do weryfikacji bloku zostały udostępnione wszystkim uczestnikom sieci.

Data Availability Sampling (DAS)

Technologia

Technika pozwalająca nodom na weryfikację dostępności danych bez konieczności pobierania ich w całości.

DCA (Dollar Cost Averaging)

Trading

Strategia inwestowania stałej kwoty w regularnych odstępach czasu, niezależnie od ceny.

Dead Cat Bounce

Trading

Krótki, zwodniczy odbicie ceny podczas trendu spadkowego.

DeFi (Decentralized Finance)

DeFi

Zdecentralizowane finanse – usługi finansowe działające na blockchainie bez pośredników.

Delegator

DeFi

Osoba delegująca swoje tokeny do walidatora w celu partycypacji w stakingu.

Depeg

DeFi

Utrata przez stablecoina powiązania z ceną docelową (np. $1).

DePIN (Decentralized Physical Infrastructure)

Infrastruktura

Zdecentralizowane sieci infrastruktury fizycznej — GPU, storage, wireless, sensors.

DePIN Compute (Moc Obliczeniowa)

Infrastruktura

Zdecentralizowane sieci oferujące wynajem mocy procesorów i kart graficznych (GPU) do zadań AI i renderowania.

DePIN Storage (Przechowywanie Danych)

Infrastruktura

Sieci pozwalające na bezpieczne i tanie przechowywanie plików na tysiącach komputerów użytkowników.

DePIN Wireless (Sieci Bezprzewodowe)

Infrastruktura

Budowanie zasięgu sieci 5G i IoT przez zwykłych ludzi, którzy stawiają własne nadajniki w domach.

DeSci (Zdecentralizowana Nauka)

Web3 & NFT

Ruch wykorzystujący blockchain do finansowania badań naukowych, recenzowania prac i zarządzania prawami własności intelektualnej.

DEX (Decentralized Exchange)

DeFi

Zdecentralizowana giełda działająca na smart kontraktach bez pośrednika.

Diamond Hands 💎🙌

Trading

Slang krypto: inwestor, który trzyma aktywa mimo ekstremalnej zmienności.

Dominacja Bitcoin (BTC Dominance)

Analiza Techniczna

Procentowy udział Bitcoin w całkowitej kapitalizacji rynku kryptowalut.

Dostawcy Węzłów (Node Providers)

Infrastruktura

Firmy oferujące infrastrukturę serwerową do łączenia aplikacji dApps z blockchainem.

Dusting Attack

Bezpieczeństwo

Atak polegający na wysyłaniu minimalnych kwot krypto w celu śledzenia portfela.

DXY (Dollar Index)

Analiza Techniczna

Indeks siły dolara amerykańskiego — korelacja odwrotna z ceną Bitcoina.

DYOR (Do Your Own Research)

Trading

Zrób własny research — fundament bezpiecznego inwestowania w krypto.

Dystrybucja

Trading

Faza rynkowa, w której smart money sprzedaje po wysokich cenach do retail.

Dywergencja

Analiza Techniczna

Rozbieżność między kierunkiem ceny a wskaźnikiem technicznym — sygnał odwrócenia trendu.

Dźwignia Finansowa (Leverage)

Trading

Pożyczony kapitał powiększający potencjalne zyski i straty.

E

Egzekucja Równoległa (Parallel Execution)

Technologia

Sposób przetwarzania transakcji, gdzie sieć nie musi czekać na zakończenie jednej operacji, by zacząć kolejną.

EigenLayer

Infrastruktura

Platforma restakingu na Ethereum, umożliwiająca współdzielenie bezpieczeństwa sieci.

Ekonomia Metaverse

Web3 & NFT

System finansowy wewnątrz wirtualnych światów, oparty na kryptowalutach i własności gruntów NFT.

EMA (Exponential Moving Average)

Analiza Techniczna

Wykładnicza średnia krocząca — nadaje większą wagę najnowszym danym cenowym.

Epoch (Epoka)

Infrastruktura

Zdefiniowany okres czasu w blockchainie, po którym następuje aktualizacja stanu sieci.

Equity Tokens

Regulacje

Tokeny reprezentujące udziały w kapitale zakładowym spółki, uprawniające do zysków.

ERC-1400

Regulacje

Kompleksowy standard dla tokenów bezpieczeństwa, obsługujący ułamkową własność i restrykcje prawne.

ERC-20

Technologia

Standard tokenów fungibilnych na blockchainie Ethereum.

ERC-3643 (T-REX)

Regulacje

Standard tokenów dla aktywów regulowanych (RWA), umożliwiający automatyczną weryfikację tożsamości inwestora.

ERC-4337

Technologia

Standard techniczny na Ethereum wdrażający abstrakcję konta bez zmian w protokole bazowym.

ERC-6551 (Token Bound Accounts)

Web3 & NFT

Standard, który sprawia, że każde NFT staje się własnym portfelem krypto, mogącym posiadać inne tokeny.

ERC-721

Web3 & NFT

Standard tokenów niewymiennych NFT na blockchainie Ethereum.

ETF (Exchange-Traded Fund)

Regulacje

Fundusz notowany na giełdzie tradycyjnej umożliwiający ekspozycję na krypto bez bezpośredniego posiadania.

ETF Inflow/Outflow

Trading

Napływ lub odpływ kapitału do funduszy giełdowych krypto.

Ethereum (ETH)

Podstawy

Platforma smart kontraktów i druga co do wielkości kryptowaluta.

F

Farcaster

Web3 & NFT

Zdecentralizowany protokół społecznościowy umożliwiający budowanie aplikacji social media w pełni kontrolowanych przez użytkowników.

Farming (Liquidity Mining)

DeFi

Zarabianie tokenów nagrodowych za dostarczanie płynności protokołom DeFi.

FDV (Fully Diluted Valuation)

Podstawy

Teoretyczna kapitalizacja rynkowa gdyby wszystkie tokeny były w obiegu.

Fear & Greed Index

Analiza Techniczna

Wskaźnik sentymentu rynku krypto w skali 0-100 (strach → chciwość).

FHE (Fully Homomorphic Encryption)

Technologia

Zaawansowana kryptografia pozwalająca na wykonywanie operacji na zaszyfrowanych danych bez konieczności ich odszyfrowywania.

Fibonacci Retracement

Analiza Techniczna

Narzędzie AT wskazujące potencjalne poziomy wsparcia/oporu oparte na liczbach Fibonacciego.

Filiżanka z Uchem (Cup and Handle)

Analiza Techniczna

Bycza formacja kontynuacji trendu przypominająca filiżankę.

Finality

Infrastruktura

Moment, po którym transakcja jest nieodwracalna i ostateczna.

Flash Crash

Trading

Nagły, krótkotrwały spadek ceny spowodowany kaskadą likwidacji lub błędem.

Flash Loan

DeFi

Pożyczka DeFi bez zabezpieczenia spłacana w tej samej transakcji.

FOMO (Fear of Missing Out)

Trading

Lęk przed utratą okazji inwestycyjnej, prowadzący do impulsywnych decyzji.

Fork (Rozwidlenie)

Technologia

Zmiana w kodzie blockchainu — soft fork (kompatybilny) lub hard fork (nowy łańcuch).

Fragmentacja Nieruchomości

DeFi

Inna nazwa tokenizacji nieruchomości, kładąca nacisk na dzielenie własności na tysiące małych części.

FUD (Fear, Uncertainty, Doubt)

Trading

Celowe rozsiewanie strachu i niepewności w celu obniżenia ceny.

Fundacja Rodzinna w Krypto

Regulacje

Nowoczesny podmiot prawny w Polsce, wykorzystywany do zarządzania majątkiem, w tym kryptowalutami, z korzyściami podatkowymi.

Funding Rate

Trading

Periodyczna opłata między traderami long i short w perpetual futures.

Futures (Kontrakty Terminowe)

Trading

Kontrakt zobowiązujący do kupna/sprzedaży aktywa w określonej cenie w przyszłości.

G

GameFi

Web3 & NFT

Gry blockchainowe z ekonomią tokenową — Play-to-Earn i Play-and-Earn.

Gas (Opłata Gas)

Technologia

Opłata za wykonanie transakcji lub smart kontraktu na blockchainie Ethereum.

Gas Limit

Technologia

Maksymalna ilość gasu jaką zgadzasz się zapłacić za transakcję na Ethereum.

Gas Optimization

Technologia

Techniki minimalizacji kosztów transakcji na Ethereum.

Gas War

Technologia

Rywalizacja użytkowników o priorytet transakcji przez podbijanie opłat gas.

Gasless Transactions

Technologia

Transakcje, w których opłata sieciowa (gas) jest pokrywana przez dewelopera lub stronę trzecią.

Głowa i Ramiona (H&S)

Analiza Techniczna

Formacja odwrócenia trendu wzrostowego na spadkowy.

Gospodarka Tokenowa (Token Economy)

Podstawy

System ekonomiczny oparty na wymianie wartości i praw za pośrednictwem tokenów krypto.

Governance (Zarządzanie)

DeFi

System podejmowania decyzji w protokołach DeFi i DAO przez głosowanie tokenowe.

Governance Token

DeFi

Token dający prawo głosu w zarządzaniu protokołem zdecentralizowanym.

H

Halving

Podstawy

Wydarzenie zmniejszające o połowę nagrodę za wydobycie bloku w sieci Bitcoin.

Hardware Wallet

Bezpieczeństwo

Fizyczne urządzenie przechowujące klucze prywatne offline — najbezpieczniejszy portfel.

Hash (Skrót Kryptograficzny)

Infrastruktura

Ciąg znaków o stałej długości generowany z danych wejściowych przez funkcję kryptograficzną.

HODL

Trading

Slangowe określenie strategii długoterminowego trzymania kryptowalut.

Honeypot

Bezpieczeństwo

Oszustwo: token który możesz kupić, ale nie możesz sprzedać.

Howey Test

Regulacje

Amerykański test prawny określający czy aktywo jest papierem wartościowym.

Hyperchain

Infrastruktura

Wysoko wydajne, modularne sieci budowane w ekosystemie zkSync, połączone wspólnym mostem.

I

IBC (Inter-Blockchain Communication)

Infrastruktura

Protokół komunikacji między blockchainami w ekosystemie Cosmos.

Ichimoku Cloud

Analiza Techniczna

Japoński system analizy technicznej wizualizujący wsparcie, opór i momentum.

ICO (Initial Coin Offering)

Podstawy

Publiczna sprzedaż tokenów nowego projektu kryptowalutowego w celu zebrania funduszy.

Impermanent Gain

DeFi

Sytuacja gdy LP zarabia więcej dzięki zabezpieczeniu pozycji niż z samego trzymania tokenów.

Impermanent Loss

DeFi

Tymczasowa strata wartości wynikająca z dostarczania płynności na DEX.

Inflacja

Analiza Techniczna

Proces wzrostu ogólnego poziomu cen i spadku siły nabywczej pieniądza.

Inscription (Ordinals)

Web3 & NFT

Dane (obrazy, tekst) zapisane bezpośrednio na blockchainie Bitcoin.

Intent-Based Trading

DeFi

Nowy paradygmat transakcji — użytkownik deklaruje cel, solver znajduje najlepszą ścieżkę.

Interoperacyjność

Infrastruktura

Zdolność różnych blockchainów i protokołów do współpracy i wymiany danych.

Interoperacyjność Blockchain

Infrastruktura

Zdolność różnych sieci do wymiany informacji i wartości bez konieczności używania giełd CEX.

IP-NFT (Intellectual Property NFT)

Web3 & NFT

Token NFT reprezentujący prawa do własności intelektualnej, np. patentu, wynalazku lub badań medycznych.

K

KNF (Komisja Nadzoru Finansowego)

Regulacje

Polski organ nadzorujący rynek finansowy, w tym działalność dostawców usług krypto (CASP) pod rządami MiCA.

Kredyty Węglowe (On-chain Carbon Credits)

DeFi

Cyfrowe certyfikaty potwierdzające usunięcie lub redukcję emisji CO2, handlowane na blockchainie.

Krzyż Śmierci (Death Cross)

Analiza Techniczna

Sygnał niedźwiedzi: średnia 50-dniowa przecina 200-dniową od góry.

KYB (Know Your Business)

Regulacje

Proces weryfikacji tożsamości klienta biznesowego pragnącego korzystać z usług krypto.

KYC (Know Your Customer)

Regulacje

Obowiązkowa weryfikacja tożsamości klienta przez regulowane platformy finansowe.

L

LaaS (Liquidity as a Service)

DeFi

Model, w którym wyspecjalizowane protokoły dostarczają płynność dla tokenów nowych projektów w zamian za opłatę.

Launchpad

Podstawy

Platforma do wczesnej sprzedaży tokenów nowych projektów kryptowalutowych.

Layer 0 (Warstwa 0)

Infrastruktura

Protokół infrastrukturalny umożliwiający tworzenie i łączenie blockchainów.

Layer 1 (Warstwa 1)

Infrastruktura

Bazowy blockchain (np. Ethereum, Bitcoin), na którym budowane są warstwy wyższe.

Layer 2 (Warstwa 2)

Infrastruktura

Rozwiązania skalujące zbudowane na blockchainie L1, zwiększające przepustowość.

Layer 3 (Warstwa 3)

Infrastruktura

Wyspecjalizowane warstwy budowane na szczycie Layer 2, dedykowane konkretnym aplikacjom lub grom.

LayerZero

Infrastruktura

Protokół komunikacji międzyłańcuchowej (Interoperability), który łączy ponad 50 różnych blockchainów.

LBP (Liquidity Bootstrapping Pool)

DeFi

Mechanizm fair launch tokenów z malejącą ceną początkową.

Lending (Pożyczki DeFi)

DeFi

Pożyczanie kryptowalut w zamian za odsetki na protokołach DeFi.

Lens Protocol

Web3 & NFT

Otwarty graf społecznościowy na sieci Polygon, gdzie każde połączenie i profil jest tokenem NFT.

Lightning Network

Infrastruktura

Sieć L2 Bitcoina umożliwiająca błyskawiczne mikropłatności prawie bez opłat.

Liquid Restaking (LRT)

DeFi

Proces otrzymywania płynnego tokena w zamian za restakowanie środków w EigenLayer.

Liquid Staking

DeFi

Stakowanie z zachowaniem płynności – otrzymujesz token reprezentujący zablokowane aktywa.

Liquidation (Likwidacja)

Trading

Przymusowe zamknięcie pozycji przez giełdę gdy depozyt jest niewystarczający.

Liquidity Pool (Pula Płynności)

DeFi

Zbiór tokenów zablokowanych w smart kontrakcie, zapewniający płynność na DEXach.

Long (Długa Pozycja)

Trading

Zakład na wzrost ceny — zyskujesz gdy cena rośnie.

Long Squeeze

Trading

Gwałtowny spadek ceny wymuszający na longerach zamykanie pozycji (sprzedaż).

M

MACD (Moving Average Convergence Divergence)

Analiza Techniczna

Wskaźnik trendu i momentum oparty na średnich kroczących.

Mainnet

Technologia

Główna, produkcyjna sieć blockchainu gdzie transakcje mają realną wartość.

Margin Call

Trading

Wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego pozycję lewarowaną.

Market Cap (Kapitalizacja Rynkowa)

Analiza Techniczna

Całkowita wartość rynkowa kryptowaluty = cena x podaż w obiegu.

Market Maker

Trading

Podmiot zapewniający płynność rynku przez ciągłe wystawianie zleceń kupna i sprzedaży.

Max Pain

Trading

Poziom cenowy, przy którym najwięcej opcji traci wartość — magnetyczny punkt dla ceny.

Mechanizm Konsensusu

Infrastruktura

Protokół przez który węzły sieci blockchain dochodzą do porozumienia co do stanu rejestru.

Mempool (Memory Pool)

Infrastruktura

Poczekalninia niezatwierdzonych transakcji czekających na dodanie do blockchainu.

Merkle Tree (Drzewo Merkle)

Technologia

Struktura danych gwarantująca integralność transakcji w bloku za pomocą hashowania.

Metaverse

Web3 & NFT

Wirtualne światy 3D z ekonomią opartą na blockchainie i NFT.

Metoda FIFO (First-In, First-Out)

Regulacje

Zasada księgowa określająca, że przy sprzedaży krypto koszt zakupu rozlicza się od najstarszych posiadanych jednostek.

Metoda Wyckoffa

Analiza Techniczna

Metoda analizy rynku oparta na relacji ceny i wolumenu stworzona przez Richarda Wyckoffa.

MEV (Maximal Extractable Value)

Infrastruktura

Dodatkowy zysk wyciągany przez walidatorów z manipulacji kolejnością transakcji.

MEV-Boost

Infrastruktura

System pozwalający walidatorom Ethereum na sprzedaż miejsca w bloku wyspecjalizowanym firmom (builders) w celu zwiększenia zysków.

MiCA (Markets in Crypto-Assets)

Regulacje

Unijne rozporządzenie regulujące rynek kryptoaktywów w krajach UE.

MiCA (Markets in Crypto-Assets)

Regulacje

Unijne rozporządzenie kompleksowo regulujące rynek kryptoaktywów we wszystkich krajach UE.

Mining (Kopanie)

Technologia

Proces walidacji transakcji i tworzenia nowych bloków za pomocą mocy obliczeniowej.

Modular Blockchain

Infrastruktura

Architektura rozdzielająca funkcje blockchainu na wyspecjalizowane warstwy.

Modular DA (Warstwy Danych)

Infrastruktura

Wyspecjalizowane łańcuchy, których jedynym zadaniem jest tanie i pewne przechowywanie danych dla rollupów.

Modularne Blockchainy (Modular Blockchains)

Technologia

Architektura rozdzielająca funkcje blockchainu (egzekucja, konsensus, dane) na osobne warstwy.

MPC Wallet (Multi-Party Computation)

Bezpieczeństwo

Portfel wykorzystujący zaawansowaną kryptografię do dzielenia klucza prywatnego między wiele stron.

Multisig (Multi-Signature)

Bezpieczeństwo

Portfel wymagający zatwierdzenia transakcji przez określoną liczbę osób (np. 2 z 3).

N

Native Yield (Natywny Zysk)

DeFi

Zysk generowany automatycznie przez sam fakt trzymania tokena, bez potrzeby jego ręcznego stakowania.

NFT (Non-Fungible Token)

Web3 & NFT

Unikalny token cyfrowy reprezentujący własność aktywów cyfrowych lub fizycznych.

NFT Royalties

Web3 & NFT

Automatyczne tantiemy dla twórców NFT przy każdej wtórnej sprzedaży.

NFT Ticketing

Web3 & NFT

Bilety na wydarzenia w formie tokenów NFT, eliminujące fałszerstwa i spekulację na rynku wtórnym.

Node (Węzeł Sieci)

Infrastruktura

Komputer uczestniczący w sieci blockchain poprzez weryfikację i propagację transakcji.

Nonce

Technologia

Jednorazowa liczba używana w transakcjach blockchain do zapewnienia unikalności.

O

Ochrona przed Reentrancy

Bezpieczeństwo

Zabezpieczenie w smart kontraktach zapobiegające wielokrotnemu wywołaniu tej samej funkcji w celu wyciągnięcia środków.

Odpis Węglowy (Carbon Offset Tokenization)

DeFi

Proces zamiany certyfikatów redukcji emisji na tokeny, ułatwiający firmom realizację polityki ESG.

Omnichain

Infrastruktura

Architektura pozwalająca tokenom i aplikacjom na istnienie na wielu blockchainach jednocześnie bez użycia mostów.

OP Stack

Infrastruktura

Otwarty zestaw narzędzi do tworzenia własnych rollupów Layer 2 i Layer 3, używany przez Base czy Worldcoin.

Open Interest (OI)

Trading

Łączna liczba otwartych kontraktów futures/perpetual na rynku.

Optymalizacja Gas w Solidity

Technologia

Pisanie kodu smart kontraktów w sposób, który zużywa jak najmniej zasobów sieciowych.

Oracle (Wyrocznia)

Infrastruktura

Usługa dostarczająca dane zewnętrzne do smart kontraktów na blockchainie.

Oracle Manipulation

Bezpieczeństwo

Atak polegający na manipulacji ceną dostarczaną przez oracle do smart kontraktu.

Order Book (Arkusz Zleceń)

Trading

Lista otwartych zleceń kupna (bids) i sprzedaży (asks) na giełdzie.

P

Paper Trading

Trading

Handel wirtualnymi pieniędzmi do nauki i testowania strategii.

Parachain

Infrastruktura

Specjalizowany blockchain podłączony do Relay Chain Polkadot.

Parallel EVM (Równoległe EVM)

Technologia

Technologia pozwalająca na wykonywanie wielu transakcji jednocześnie, co drastycznie zwiększa szybkość sieci.

PayFi

DeFi

Płatności kryptowalutowe w realnym świecie — merge DeFi z tradycyjnymi płatnościami.

Perpetual Contract (Perp)

Trading

Kontrakt futures bez daty wygaśnięcia — najpopularniejszy instrument pochodny w krypto.

Phishing

Bezpieczeństwo

Atak polegający na podszywaniu się pod zaufane podmioty aby wykraść dane logowania.

Piaskownica Regulacyjna KNF

Regulacje

Inicjatywa Komisji Nadzoru Finansowego pozwalająca firmom Fintech na testowanie innowacji pod okiem nadzoru.

PIT-38 (Kryptowaluty)

Regulacje

Formularz podatkowy służący do rozliczania przychodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych w Polsce.

Play-to-Earn (P2E)

Web3 & NFT

Model gry, w której gracze zarabiają kryptowaluty i NFT za aktywność w grze.

Płynność (Liquidity)

Trading

Łatwość kupna/sprzedaży aktywu bez znaczącego wpływu na jego cenę.

Podatek od Kryptowalut (PL)

Regulacje

W Polsce zyski z krypto opodatkowane są 19% PIT (PIT-38) na zasadach ryczałtowych.

Ponzinomics

Bezpieczeństwo

Pejoratywne określenie tokenomiki, w której zyski opierają się na wpłatach nowych uczestników.

PQC (Post-Quantum Cryptography)

Technologia

Algorytmy kryptograficzne zaprojektowane tak, aby były odporne na ataki ze strony przyszłych komputerów kwantowych.

Pre-Market Trading

Trading

Handel tokenami, które jeszcze nie zadebiutowały na giełdach (często w formie obietnic airdropu).

Prediction Market (Rynek Prognostyczny)

DeFi

Zdecentralizowany rynek zakładów na wyniki przyszłych wydarzeń.

Private Key (Klucz Prywatny)

Bezpieczeństwo

Tajny klucz kryptograficzny dający pełną kontrolę nad portfelem krypto.

Proof of Personhood (Dowód Osobowości)

Web3 & NFT

Systemy weryfikujące, że posiadacz portfela jest unikalnym człowiekiem, a nie botem lub algorytmem.

Proof of Stake (PoS)

Technologia

Mechanizm konsensusu oparty na blokowaniu środków jako zabezpieczenia sieci.

Proof of Work (PoW)

Technologia

Mechanizm konsensusu wymagający mocy obliczeniowej do walidacji transakcji.

Prywatne RPC

Bezpieczeństwo

Dedykowane punkty dostępu do sieci, które chronią transakcje użytkownika przed botami MEV.

Pump and Dump

Trading

Manipulacja rynkiem: sztuczne pompowanie ceny, a następnie masowa wyprzedaż.

Q

QE (Luzowanie Ilościowe)

Analiza Techniczna

Polityka banków centralnych polegająca na zwiększaniu podaży pieniądza.

Quadratic Voting (Głosowanie Kwadratowe)

DeFi

System głosowania w DAO, który premiuje intensywność przekonań ponad samą ilość posiadanych tokenów.

R

Real Yield

DeFi

Nagrody wypłacane użytkownikom pochodzące z rzeczywistych opłat transakcyjnych protokołu.

Recesja

Analiza Techniczna

Znaczący spadek aktywności gospodarczej trwający co najmniej kilka miesięcy.

Reentrancy Attack

Bezpieczeństwo

Klasyczny atak na smart kontrakty przez rekurencyjne wywołanie przed zaktualizowaniem stanu.

Restaking

Technologia

Proces ponownego wykorzystania zestakowanych tokenów do zabezpieczania innych usług i sieci.

Restaking LSD

DeFi

Kolejny poziom stakowania, gdzie tokeny płynnego stakingu są ponownie blokowane w celu zabezpieczenia nowych usług.

Risk Management

Trading

Zarządzanie ryzykiem — kontrola strat i ochrona kapitału.

Roadmap (Plan Działania)

Podstawy

Plan i harmonogram rozwoju projektu kryptowalutowego.

Rollup

Infrastruktura

Technologia skalowania L2 grupująca wiele transakcji w jedną porcję na L1.

RSI (Relative Strength Index)

Analiza Techniczna

Wskaźnik analizy technicznej mierzący siłę i szybkość zmian ceny (0-100).

Rug Pull

Bezpieczeństwo

Oszustwo: twórcy projektu porzucają go i uciekają z funduszami inwestorów.

RugCheck

Bezpieczeństwo

Narzędzie do weryfikacji bezpieczeństwa smart kontraktów tokenów.

Runy (Runes)

Podstawy

Wydajny standard do tworzenia wymiennych tokenów (fungible tokens) bezpośrednio na sieci Bitcoin.

RWA (Real World Assets)

DeFi

Tokenizacja aktywów ze świata rzeczywistego na blockchainie.

S

Sandwich Attack

Bezpieczeństwo

Atak MEV polegający na "obkładaniu" transakcji ofiary dwiema transakcjami atakującego.

Scalping

Trading

Strategia tradingowa polegająca na wielu krótkich transakcjach z małym zyskiem.

Scam (Oszustwo Krypto)

Bezpieczeństwo

Fraudulent projekt lub schemat mający na celu kradzież środków inwestorów.

SEC (Securities and Exchange Commission)

Regulacje

Amerykański regulator rynków finansowych, nadzorujący papiery wartościowe i krypto.

Seed Phrase (Fraza Odzyskiwania)

Bezpieczeństwo

12-24 słów pozwalających odtworzyć dostęp do portfela krypto.

Sequencer

Infrastruktura

Komponent L2 odpowiedzialny za zbieranie, porządkowanie i wykonywanie transakcji.

Sharding

Infrastruktura

Technika skalowania blockchain dzieląca sieć na mniejsze równoległe fragmenty (shardy).

Shared Security (Współdzielone Bezpieczeństwo)

Infrastruktura

Model, w którym mniejsze sieci "pożyczają" zabezpieczenie od większego, bardziej zdecentralizowanego blockchaina.

Short (Krótka Pozycja)

Trading

Zakład na spadek ceny kryptowaluty — zyskujesz gdy cena spada.

Short Squeeze

Trading

Gwałtowny wzrost ceny wymuszający na shorterach zamykanie pozycji (kupno).

SIM Swap

Bezpieczeństwo

Atak polegający na przejęciu numeru telefonu ofiary w celu ominięcia 2FA SMS.

Skalowanie Validium

Infrastruktura

Szybkie i tanie skalowanie Layer 2 wykorzystujące dowody ZK, ale przechowujące dane poza główną siecią.

Slippage

Trading

Różnica między oczekiwaną a rzeczywistą ceną wykonania transakcji.

Smart Contract

Technologia

Samowykonujący się program komputerowy działający na blockchainie.

Smart Contract Audit

Bezpieczeństwo

Profesjonalny przegląd bezpieczeństwa kodu smart kontraktu.

Smart Contract Wallet

Bezpieczeństwo

Portfel krypto zarządzany przez kod smart kontraktu zamiast prywatnego klucza (EOA).

Social Recovery (Odzyskiwanie Społeczne)

Bezpieczeństwo

Mechanizm pozwalający na odzyskanie dostępu do portfela krypto bez użycia frazy seed.

Social Tokens (Tokeny Społecznościowe)

Web3 & NFT

Tokeny emitowane przez twórców, celebrytów lub społeczności w celu monetyzacji relacji z fanami.

SocialFi

Web3 & NFT

Platformy społecznościowe z ekonomią opartą na tokenach i blockchainie.

Solana Blinks (Blockchain Links)

Technologia

Technologia pozwalająca na wykonywanie transakcji krypto bezpośrednio przez linki w mediach społecznościowych.

Soulbound Token (SBT)

Web3 & NFT

Nieprzekazywalny token NFT reprezentujący tożsamość, reputację lub kwalifikacje.

Spot Trading

Trading

Handel kryptowalutami z natychmiastowym rozliczeniem — kupujesz rzeczywiste tokeny.

SPV (Special Purpose Vehicle) w Tokenizacji

Regulacje

Spółka celowa powoływana do posiadania konkretnego aktywa w procesie tokenizacji.

Stablecoin

Podstawy

Kryptowaluta o stabilnej wartości, najczęściej powiązana z dolarem amerykańskim.

Stablecoiny RWA

DeFi

Stabilne kryptowaluty, których wartość jest generowana z dochodowych aktywów świata rzeczywistego.

Stacks (STX)

Infrastruktura

Warstwa Layer 2 dla Bitcoina, która wprowadza smart kontrakty i aplikacje DeFi bezpośrednio do ekosystemu BTC.

Staking

DeFi

Blokowanie kryptowalut w celu wsparcia sieci i otrzymywania nagród.

Staking-as-a-Service

DeFi

Usługa umożliwiająca stakowanie kryptowalut bez konieczności prowadzenia własnego validatora.

STO (Security Token Offering)

Regulacje

Publiczna sprzedaż tokenów bezpieczeństwa, w pełni regulowana przez przepisy prawa finansowego.

Stop-Loss

Trading

Zlecenie automatycznie sprzedające aktywo gdy cena spadnie do określonego poziomu.

Strategia DCA (Dollar Cost Averaging)

Trading

Systematyczne inwestowanie stałej kwoty w regularnych odstępach czasu.

Swing Trading

Trading

Strategia trzymania pozycji od kilku dni do kilku tygodni.

Sybil Attack

Bezpieczeństwo

Atak polegający na tworzeniu wielu fałszywych tożsamości w celu manipulacji systemem.

Sybil Resistance

Bezpieczeństwo

Mechanizmy zapobiegające przejęciu kontroli nad siecią przez jednego użytkownika tworzącego tysiące kont.

Systemy Punktowe (Points)

Podstawy

Programy krypto nagradzające użytkowników za aktywność punktami, które w przyszłości mogą stać się tokenami airdropu.

T

Take-Profit (TP)

Trading

Zlecenie automatycznie realizujące zysk gdy cena osiągnie target.

Taproot (Bitcoin)

Technologia

Aktualizacja Bitcoina poprawiająca prywatność, skalowalność i funkcjonalność smart kontraktów.

TEE (Trusted Execution Environment)

Technologia

Bezpieczna enklawa wewnątrz procesora, która gwarantuje, że kod krypto jest wykonywany w izolacji i prywatności.

Testnet

Technologia

Sieć testowa blockchainu do eksperymentowania bez ryzyka utraty prawdziwych środków.

Token Burn (Spalanie)

Podstawy

Permanentne usunięcie tokenów z obiegu, zmniejszające podaż.

Token Unlock

Podstawy

Zdarzenie uwalniania wcześniej zablokowanych tokenów do obiegu.

Token-Gating

Web3 & NFT

Mechanizm ograniczania dostępu do treści lub wydarzeń tylko dla posiadaczy konkretnego tokena lub NFT.

Tokenizacja

Podstawy

Proces cyfryzacji aktywów poprzez zapisanie ich praw własności w formie tokenów na blockchainie.

Tokenizacja Danych

Technologia

Zamiana informacji i baz danych na aktywa cyfrowe, którymi można handlować lub które można monetyzować.

Tokenizacja Długu

DeFi

Zamiana tradycyjnych wierzytelności, obligacji lub pożyczek na cyfrowe tokeny z automatyczną spłatą odsetek.

Tokenizacja Emisji CO2 (Carbon Credits)

Regulacje

Przeniesienie certyfikatów emisyjnych na blockchain w celu zwiększenia przejrzystości rynku ekologicznego.

Tokenizacja Energii (OZE)

Infrastruktura

Przeniesienie praw do wytworzonej energii odnawialnej lub udziału w farmach fotowoltaicznych na blockchain.

Tokenizacja Firm (Equity Tokenization)

Regulacje

Proces emisji udziałów w firmie w formie tokenów na blockchainie.

Tokenizacja Nieruchomości

DeFi

Podział własności nieruchomości na cyfrowe udziały (tokeny), umożliwiający ułamkowe inwestowanie.

Tokenizacja Patentów

Web3 & NFT

Proces zamiany praw do patentu na tokeny, ułatwiający handel licencjami i finansowanie wynalazków.

Tokenizacja Surowców

DeFi

Cyfrowe reprezentacje fizycznych surowców, takich jak ropa, gaz czy metale ziem rzadkich na blockchainie.

Tokenizacja Sztuki

Web3 & NFT

Przekształcanie dzieł sztuki w cyfrowe tokeny NFT, umożliwiające ułamkową własność cennych obrazów.

Tokenizacja Wina / Alkoholi

Podstawy

Inwestowanie w butelki kolekcjonerskie lub całe roczniki win poprzez cyfrowe tokeny powiązane z fizycznymi butelkami w skarbcach.

Tokenizacja Złota

Podstawy

Zakup fizycznego złota przechowywanego w skarbcach w formie podzielnych tokenów krypto.

Tokenizacja Zysku (Yield Tokenization)

DeFi

Rozdzielenie kapitału od generowanego przez niego zysku i zamiana tego zysku na zbywalny token.

Tokenizacja-as-a-Service (TaaS)

Regulacje

Gotowe platformy technologiczne i prawne pozwalające firmom na szybkie stokenizowanie własnych aktywów.

Tokenomia v2 (Tokenomics 2.0)

Podstawy

Nowoczesne modele ekonomiczne kładące nacisk na realne przychody i zrównoważony rozwój.

Tokenomics

Podstawy

Ekonomia tokena – model emisji, dystrybucji, spalania i użyteczności.

Tokeny AI (Sztuczna Inteligencja)

Technologia

Kryptowaluty projektów wykorzystujących sztuczną inteligencję do optymalizacji sieci i usług.

Tokeny Bezpieczeństwa (Security Tokens)

Regulacje

Cyfrowe wersje tradycyjnych papierów wartościowych, dające prawo do zysków lub udziałów.

Tokeny LST (Liquid Staking Tokens)

DeFi

Tokeny otrzymywane w zamian za stakowanie kryptowaut, pozwalające na zachowanie płynności środków.

Tokeny RWA (Real World Assets)

DeFi

Tokeny reprezentujące aktywa ze świata rzeczywistego, takie jak obligacje, nieruchomości czy złoto.

Tokeny Syntetyczne (Synthetic Assets)

DeFi

Instrumenty pochodne na blockchainie, które naśladują wartość innych aktywów (np. akcji Apple czy ceny ropy).

Tokeny Użytkowe (Utility Tokens)

Podstawy

Tokeny dające dostęp do konkretnego produktu, usługi lub funkcji wewnątrz danego ekosystemu.

Tokeny Zarządzania (Governance Tokens)

DeFi

Kryptowaluty dające posiadaczom prawo do głosowania nad zmianami w protokole lub organizacji DAO.

Total Supply

Podstawy

Łączna liczba tokenów, które kiedykolwiek zostaną wyemitowane.

Transparentność Stablecoinów

Podstawy

Standardy raportowania rezerw zabezpieczających stablecoiny, kluczowe dla zaufania do cyfrowego pieniądza.

Treasury (Skarbiec)

DeFi

Fundusz protokołu zarządzany przez DAO, przeznaczony na rozwój i granty.

TVL (Total Value Locked)

DeFi

Łączna wartość aktywów zablokowanych w protokole DeFi.

TVL Ratio (MC/TVL)

DeFi

Stosunek kapitalizacji rynkowej do Total Value Locked — wycena protokołu DeFi.

U

Ubezpieczenia DeFi

DeFi

Protokoły pozwalające na wykupienie ochrony przed hackami smart kontraktów lub upadkiem stablecoinów.

Ubezpieczenie od Slashingu

DeFi

Usługa chroniąca stakerów przed utratą środków w wyniku błędu lub kary nałożonej na walidatora.

Ułamkowa Własność (Fractional Ownership)

Podstawy

Model, w którym jedno aktywo (np. NFT lub kamienica) jest dzielone na tysiące mniejszych udziałów dostępnych dla wielu osób.

V

Validator (Walidator)

Infrastruktura

Węzeł sieci PoS odpowiedzialny za walidację transakcji i tworzenie bloków.

Validium

Infrastruktura

Rozwiązanie skalujące, które przechowuje dane transakcyjne poza głównym łańcuchem (off-chain), używając dowodów ZK do ich weryfikacji.

VASP (Virtual Asset Service Provider)

Regulacje

Podmiot prowadzący działalność w zakresie walut wirtualnych, zarejestrowany w polskim rejestrze prowadzonym przez Izbę Administracji Skarbowej.

ve-Tokenomics

DeFi

Model tokenomiczny z vote-escrow: blokuj token na dłużej = więcej głosów i nagród.

Verifiable Credentials (VC)

Web3 & NFT

Cyfrowe poświadczenia (np. dyplomy, licencje), których autentyczność można błyskawicznie zweryfikować on-chain.

Verifiable Credentials (VC) onchain

Web3 & NFT

Weryfikowalne poświadczenia zapisane na blockchainie, pozwalające na bezpieczne udowadnianie kwalifikacji lub statusu.

Vesting

Podstawy

Harmonogram stopniowego uwalniania tokenów dla zespołu i inwestorów.

W

Wallet (Portfel Krypto)

Bezpieczeństwo

Oprogramowanie lub urządzenie przechowujące klucze kryptograficzne do kryptowalut.

Wallet Drainer

Bezpieczeństwo

Złośliwy smart kontrakt kradnący tokeny po uzyskaniu approve od ofiary.

Web3

Web3 & NFT

Nowa generacja internetu oparta na blockchainie, decentralizacji i własności użytkowników.

Whale (Wieloryb)

Trading

Inwestor posiadający bardzo dużą ilość kryptowaluty, zdolny wpływać na cenę.

Whale Alert

Trading

Śledzenie dużych transakcji kryptowalutowych na blockchainie.

Whitepaper

Podstawy

Techniczny dokument opisujący projekt kryptowalutowy, jego technologię i tokenomics.

Wolumen (Volume)

Analiza Techniczna

Liczba tokenów lub wartość transakcji w danym okresie — miara aktywności rynku.

Wrapped Token

DeFi

Token reprezentujący kryptowalutę z innego blockchainu (np. WBTC = Bitcoin na Ethereum).

Wsparcie i Opór (Support & Resistance)

Analiza Techniczna

Poziomy cenowe, na których cena historycznie się zatrzymuje i odwraca.

Współdzielony Sekwencer (Shared Sequencer)

Infrastruktura

Zdecentralizowana sieć porządkująca transakcje dla wielu różnych rollupów Layer 2 jednocześnie.

Wstęgi Bollingera

Analiza Techniczna

Wskaźnik AT mierzący zmienność ceny za pomocą dwóch odchyleń standardowych.

Y

Yield Farming

DeFi

Strategia generowania zysków z kryptowalut przez dostarczanie płynności protokołom DeFi.

Z

Zgodność Fiat-to-Crypto (On-Ramp/Off-Ramp)

Regulacje

Procedury prawne i techniczne umożliwiające bezpieczną wymianę tradycyjnej gotówki na kryptowaluty i odwrotnie.

ZK Light Client

Technologia

Lekki węzeł blockchaina, który wykorzystuje dowody ZK do weryfikacji stanu sieci bez pobierania całego łańcucha.

ZK-Identity (Prywatna Tożsamość)

Bezpieczeństwo

Systemy tożsamości cyfrowej wykorzystujące dowody ZK do weryfikacji danych bez ich ujawniania.

ZK-Proof (Zero-Knowledge Proof)

Infrastruktura

Dowód kryptograficzny pozwalający udowodnić prawdziwość twierdzenia bez ujawniania danych.

zk-SNARKs

Technologia

Rodzaj dowodu z wiedzą zerową, który jest krótki i łatwy do szybkiej weryfikacji.

zk-STARKs

Technologia

Bardziej skalowalna i odporna na komputery kwantowe wersja dowodów ZK, nieposiadająca zaufanej sekwencji startowej.

zkEVM

Infrastruktura

Wirtualna maszyna Ethereum wykorzystująca dowody z wiedzą zerową do skalowania przy zachowaniu pełnej kompatybilności.

zkVM (Zero-Knowledge Virtual Machine)

Technologia

Maszyna wirtualna, która może udowodnić poprawność dowolnego kodu napisanego w językach takich jak Rust czy C++.

Złoty Krzyż (Golden Cross)

Analiza Techniczna

Sygnał byczy: średnia 50-dniowa przecina 200-dniową od dołu.