Słownik Kryptowalut
Kompletna baza wiedzy od A do Z. Zrozum terminologię, slang i technologiczne niuanse świata Web3.
2FA (Two-Factor Authentication)
BezpieczeństwoDwuskładnikowe uwierzytelnianie — dodatkowa warstwa zabezpieczenia konta.
Abstrakcja Łańcucha (Chain Abstraction)
TechnologiaTechnologia ukrywająca przed użytkownikiem fakt, na jakiej sieci aktualnie się znajduje.
Account Abstraction (ERC-4337)
TechnologiaTechnologia zmieniająca portfele krypto w inteligentne konta, eliminująca potrzebę seed phrase.
AI x Crypto
Web3 & NFTProjekty łączące sztuczną inteligencję z technologią blockchain.
Airdrop
PodstawyBezpłatna dystrybucja tokenów do portfeli użytkowników.
Akumulacja
TradingFaza rynkowa, w której smart money cicho kupuje po niskich cenach.
Altcoin
PodstawyKażda kryptowaluta inna niż Bitcoin.
AML (Anti-Money Laundering)
RegulacjePrzepisy i procedury zapobiegające praniu pieniędzy w systemie finansowym.
AML Travel Rule
RegulacjeWymóg prawny nakazujący giełdom krypto przesyłanie danych o nadawcy i odbiorcy przy każdej transakcji powyżej określonego progu.
AMM (Automated Market Maker)
DeFiAlgorytm automatycznie ustalający ceny na zdecentralizowanych giełdach.
Analiza On-Chain
Analiza TechnicznaAnaliza danych z blockchainu do przewidywania ruchów rynkowych.
App-Chain
InfrastrukturaDedykowany blockchain zoptymalizowany pod konkretną aplikację.
AppChain (Sieć Aplikacyjna)
InfrastrukturaBlockchain stworzony specjalnie pod jedną, konkretną aplikację, aby zapewnić jej pełne zasoby i brak lagów.
APR (Annual Percentage Rate)
DeFiRoczna stopa procentowa – zysk z inwestycji bez uwzględnienia procentu składanego.
Arbitraż (Arbitrage)
TradingZysk z różnicy cen tego samego aktywa na różnych giełdach lub rynkach.
Arbitrum Orbit
InfrastrukturaTechnologia pozwalająca na tworzenie dedykowanych sieci Layer 3 budowanych na szczycie Arbitrum.
Architektura Intent-Based (Intencje)
TechnologiaModel, w którym użytkownik nie definiuje kroków transakcji, a jedynie pożądany rezultat.
Atak Flash Loan
BezpieczeństwoWykorzystanie ogromnej, błyskawicznej pożyczki do manipulowania ceną na giełdach DEX w celu kradzieży funduszy.
Atak na Zarządzanie (Governance Attack)
BezpieczeństwoPrzejęcie kontroli nad protokołem DAO poprzez wykupienie większości tokenów dających prawo głosu.
ATH (All-Time High)
TradingNajwyższa cena, jaką kryptowaluta kiedykolwiek osiągnęła.
Atomic Swap
TechnologiaWymiana kryptowalut między blockchainami bez pośrednika — trustless i peer-to-peer.
Automatyzacja Podatkowa Krypto
RegulacjeNarzędzia i oprogramowanie do automatycznego obliczania zysków i strat z tysięcy transakcji na blockchainie.
AVS (Actively Validated Services)
InfrastrukturaZdecentralizowane usługi i sieci, które kupują bezpieczeństwo bezpośrednio od stakerów Ethereum.
Babylon (Staking Bitcoin)
TechnologiaProtokół umożliwiający stakowanie prawdziwych Bitcoinów (BTC) w celu zabezpieczania innych sieci PoS.
Bag Holder
TradingInwestor trzymający aktywa, które drastycznie straciły na wartości.
Base (Sieć)
InfrastrukturaSieć Layer 2 od Coinbase, zbudowana na technologii OP Stack, skupiona na masowej adopcji.
Bear Market (Bessa)
TradingOkres przedłużonych spadków cen na rynku kryptowalut.
Biała Lista (Whitelisting)
BezpieczeństwoRejestr zweryfikowanych adresów portfeli, które mają prawo uczestniczyć w danym projekcie lub transakcji.
Bitcoin (BTC)
PodstawyPierwsza i największa kryptowaluta, stworzona w 2009 roku przez Satoshi Nakamoto.
Bitcoin ETF
RegulacjeFundusz notowany na giełdzie tradycyjnej, dający ekspozycję na Bitcoin.
Blast (Sieć)
InfrastrukturaPierwsza sieć Layer 2 z natywnym zyskiem dla użytkowników trzymających ETH i stablecoiny.
Blob (EIP-4844)
InfrastrukturaNowy typ danych na Ethereum znacząco obniżający koszty rollupów L2.
Blockchain
PodstawyRozproszona, publiczna baza danych przechowująca transakcje w postaci łańcucha bloków.
BRC-20
PodstawyPierwszy, eksperymentalny standard tokenów na Bitcoinie, wykorzystujący inskrypcje Ordinals.
Bridge (Most Blockchainowy)
InfrastrukturaProtokół umożliwiający transfer aktywów między różnymi blockchainami.
Bug Bounty
BezpieczeństwoProgram nagród za znalezienie błędów bezpieczeństwa w protokole krypto.
Bull Market (Hossa)
TradingOkres przedłużonych wzrostów cen na rynku kryptowalut.
Candlestick (Świeca)
Analiza TechnicznaGraficzna reprezentacja ruchu ceny w danym przedziale czasowym.
CASP (Crypto-Asset Service Provider)
RegulacjeDostawca usług w zakresie kryptoaktywów, podmiot wymagający licencji zgodnie z rozporządzeniem MiCA.
CBDC (Central Bank Digital Currency)
RegulacjeCyfrowa waluta emitowana przez bank centralny — cyfrowy odpowiednik gotówki.
CCIP (Cross-Chain Interoperability Protocol)
InfrastrukturaStandard bezpiecznej komunikacji między blockchainami stworzony przez lidera wyroczni – Chainlink.
Celestia (TIA)
InfrastrukturaPierwsza modularna sieć skupiona wyłącznie na dostępności danych (Data Availability).
CEX (Centralized Exchange)
TradingScentralizowana giełda zarządzana przez firmę, przechowująca aktywa użytkowników.
Cold Storage
BezpieczeństwoPrzechowywanie kryptowalut całkowicie offline, poza zasięgiem internetu.
Collateral (Zabezpieczenie)
DeFiAktywa powiązane jako zabezpieczenie pożyczki w DeFi lub CeFi.
Compressed NFTs (cNFTs)
Web3 & NFTTechnologia na Solanie pozwalająca na bicie milionów NFT za ułamek tradycyjnej ceny.
Concentrated Liquidity
DeFiModel AMM pozwalający LP skoncentrować płynność w wybranym przedziale cenowym.
Cross-Chain
InfrastrukturaTechnologia umożliwiająca komunikację i transfer aktywów między różnymi blockchainami.
Cross-Chain Intent (Intencje Międzyłańcuchowe)
TechnologiaNowy sposób przesyłania środków, gdzie użytkownik deklaruje cel, a wyspecjalizowani agenci wykonują najtrudniejszą pracę.
Cykl Halvingowy
TradingCzteroletni cykl rynkowy Bitcoina powiązany z halvingami.
Członkostwo Tokenowe (Token-Gated Membership)
Web3 & NFTModel biznesowy, w którym dostęp do społeczności lub narzędzi wymaga posiadania konkretnych tokenów.
Danina Solidarnościowa (Krypto)
RegulacjeDodatkowy podatek 4% dla osób fizycznych, których dochody (również z krypto) przekroczyły 1 mln PLN rocznie.
DAO (Decentralized Autonomous Organization)
Web3 & NFTZdecentralizowana organizacja zarządzana przez smart kontrakty i głosowanie tokenowe.
dApp (Decentralized Application)
Web3 & NFTAplikacja działająca na blockchainie zamiast na centralnym serwerze.
Data Availability (Dostępność Danych)
TechnologiaGwarancja, że wszystkie dane potrzebne do weryfikacji bloku zostały udostępnione wszystkim uczestnikom sieci.
Data Availability Sampling (DAS)
TechnologiaTechnika pozwalająca nodom na weryfikację dostępności danych bez konieczności pobierania ich w całości.
DCA (Dollar Cost Averaging)
TradingStrategia inwestowania stałej kwoty w regularnych odstępach czasu, niezależnie od ceny.
Dead Cat Bounce
TradingKrótki, zwodniczy odbicie ceny podczas trendu spadkowego.
DeFi (Decentralized Finance)
DeFiZdecentralizowane finanse – usługi finansowe działające na blockchainie bez pośredników.
Delegator
DeFiOsoba delegująca swoje tokeny do walidatora w celu partycypacji w stakingu.
Depeg
DeFiUtrata przez stablecoina powiązania z ceną docelową (np. $1).
DePIN (Decentralized Physical Infrastructure)
InfrastrukturaZdecentralizowane sieci infrastruktury fizycznej — GPU, storage, wireless, sensors.
DePIN Compute (Moc Obliczeniowa)
InfrastrukturaZdecentralizowane sieci oferujące wynajem mocy procesorów i kart graficznych (GPU) do zadań AI i renderowania.
DePIN Storage (Przechowywanie Danych)
InfrastrukturaSieci pozwalające na bezpieczne i tanie przechowywanie plików na tysiącach komputerów użytkowników.
DePIN Wireless (Sieci Bezprzewodowe)
InfrastrukturaBudowanie zasięgu sieci 5G i IoT przez zwykłych ludzi, którzy stawiają własne nadajniki w domach.
DeSci (Zdecentralizowana Nauka)
Web3 & NFTRuch wykorzystujący blockchain do finansowania badań naukowych, recenzowania prac i zarządzania prawami własności intelektualnej.
DEX (Decentralized Exchange)
DeFiZdecentralizowana giełda działająca na smart kontraktach bez pośrednika.
Diamond Hands 💎🙌
TradingSlang krypto: inwestor, który trzyma aktywa mimo ekstremalnej zmienności.
Dominacja Bitcoin (BTC Dominance)
Analiza TechnicznaProcentowy udział Bitcoin w całkowitej kapitalizacji rynku kryptowalut.
Dostawcy Węzłów (Node Providers)
InfrastrukturaFirmy oferujące infrastrukturę serwerową do łączenia aplikacji dApps z blockchainem.
Dusting Attack
BezpieczeństwoAtak polegający na wysyłaniu minimalnych kwot krypto w celu śledzenia portfela.
DXY (Dollar Index)
Analiza TechnicznaIndeks siły dolara amerykańskiego — korelacja odwrotna z ceną Bitcoina.
DYOR (Do Your Own Research)
TradingZrób własny research — fundament bezpiecznego inwestowania w krypto.
Dystrybucja
TradingFaza rynkowa, w której smart money sprzedaje po wysokich cenach do retail.
Dywergencja
Analiza TechnicznaRozbieżność między kierunkiem ceny a wskaźnikiem technicznym — sygnał odwrócenia trendu.
Dźwignia Finansowa (Leverage)
TradingPożyczony kapitał powiększający potencjalne zyski i straty.
Egzekucja Równoległa (Parallel Execution)
TechnologiaSposób przetwarzania transakcji, gdzie sieć nie musi czekać na zakończenie jednej operacji, by zacząć kolejną.
EigenLayer
InfrastrukturaPlatforma restakingu na Ethereum, umożliwiająca współdzielenie bezpieczeństwa sieci.
Ekonomia Metaverse
Web3 & NFTSystem finansowy wewnątrz wirtualnych światów, oparty na kryptowalutach i własności gruntów NFT.
EMA (Exponential Moving Average)
Analiza TechnicznaWykładnicza średnia krocząca — nadaje większą wagę najnowszym danym cenowym.
Epoch (Epoka)
InfrastrukturaZdefiniowany okres czasu w blockchainie, po którym następuje aktualizacja stanu sieci.
Equity Tokens
RegulacjeTokeny reprezentujące udziały w kapitale zakładowym spółki, uprawniające do zysków.
ERC-1400
RegulacjeKompleksowy standard dla tokenów bezpieczeństwa, obsługujący ułamkową własność i restrykcje prawne.
ERC-20
TechnologiaStandard tokenów fungibilnych na blockchainie Ethereum.
ERC-3643 (T-REX)
RegulacjeStandard tokenów dla aktywów regulowanych (RWA), umożliwiający automatyczną weryfikację tożsamości inwestora.
ERC-4337
TechnologiaStandard techniczny na Ethereum wdrażający abstrakcję konta bez zmian w protokole bazowym.
ERC-6551 (Token Bound Accounts)
Web3 & NFTStandard, który sprawia, że każde NFT staje się własnym portfelem krypto, mogącym posiadać inne tokeny.
ERC-721
Web3 & NFTStandard tokenów niewymiennych NFT na blockchainie Ethereum.
ETF (Exchange-Traded Fund)
RegulacjeFundusz notowany na giełdzie tradycyjnej umożliwiający ekspozycję na krypto bez bezpośredniego posiadania.
ETF Inflow/Outflow
TradingNapływ lub odpływ kapitału do funduszy giełdowych krypto.
Ethereum (ETH)
PodstawyPlatforma smart kontraktów i druga co do wielkości kryptowaluta.
Farcaster
Web3 & NFTZdecentralizowany protokół społecznościowy umożliwiający budowanie aplikacji social media w pełni kontrolowanych przez użytkowników.
Farming (Liquidity Mining)
DeFiZarabianie tokenów nagrodowych za dostarczanie płynności protokołom DeFi.
FDV (Fully Diluted Valuation)
PodstawyTeoretyczna kapitalizacja rynkowa gdyby wszystkie tokeny były w obiegu.
Fear & Greed Index
Analiza TechnicznaWskaźnik sentymentu rynku krypto w skali 0-100 (strach → chciwość).
FHE (Fully Homomorphic Encryption)
TechnologiaZaawansowana kryptografia pozwalająca na wykonywanie operacji na zaszyfrowanych danych bez konieczności ich odszyfrowywania.
Fibonacci Retracement
Analiza TechnicznaNarzędzie AT wskazujące potencjalne poziomy wsparcia/oporu oparte na liczbach Fibonacciego.
Filiżanka z Uchem (Cup and Handle)
Analiza TechnicznaBycza formacja kontynuacji trendu przypominająca filiżankę.
Finality
InfrastrukturaMoment, po którym transakcja jest nieodwracalna i ostateczna.
Flash Crash
TradingNagły, krótkotrwały spadek ceny spowodowany kaskadą likwidacji lub błędem.
Flash Loan
DeFiPożyczka DeFi bez zabezpieczenia spłacana w tej samej transakcji.
FOMO (Fear of Missing Out)
TradingLęk przed utratą okazji inwestycyjnej, prowadzący do impulsywnych decyzji.
Fork (Rozwidlenie)
TechnologiaZmiana w kodzie blockchainu — soft fork (kompatybilny) lub hard fork (nowy łańcuch).
Fragmentacja Nieruchomości
DeFiInna nazwa tokenizacji nieruchomości, kładąca nacisk na dzielenie własności na tysiące małych części.
FUD (Fear, Uncertainty, Doubt)
TradingCelowe rozsiewanie strachu i niepewności w celu obniżenia ceny.
Fundacja Rodzinna w Krypto
RegulacjeNowoczesny podmiot prawny w Polsce, wykorzystywany do zarządzania majątkiem, w tym kryptowalutami, z korzyściami podatkowymi.
Funding Rate
TradingPeriodyczna opłata między traderami long i short w perpetual futures.
Futures (Kontrakty Terminowe)
TradingKontrakt zobowiązujący do kupna/sprzedaży aktywa w określonej cenie w przyszłości.
GameFi
Web3 & NFTGry blockchainowe z ekonomią tokenową — Play-to-Earn i Play-and-Earn.
Gas (Opłata Gas)
TechnologiaOpłata za wykonanie transakcji lub smart kontraktu na blockchainie Ethereum.
Gas Limit
TechnologiaMaksymalna ilość gasu jaką zgadzasz się zapłacić za transakcję na Ethereum.
Gas Optimization
TechnologiaTechniki minimalizacji kosztów transakcji na Ethereum.
Gas War
TechnologiaRywalizacja użytkowników o priorytet transakcji przez podbijanie opłat gas.
Gasless Transactions
TechnologiaTransakcje, w których opłata sieciowa (gas) jest pokrywana przez dewelopera lub stronę trzecią.
Głowa i Ramiona (H&S)
Analiza TechnicznaFormacja odwrócenia trendu wzrostowego na spadkowy.
Gospodarka Tokenowa (Token Economy)
PodstawySystem ekonomiczny oparty na wymianie wartości i praw za pośrednictwem tokenów krypto.
Governance (Zarządzanie)
DeFiSystem podejmowania decyzji w protokołach DeFi i DAO przez głosowanie tokenowe.
Governance Token
DeFiToken dający prawo głosu w zarządzaniu protokołem zdecentralizowanym.
Halving
PodstawyWydarzenie zmniejszające o połowę nagrodę za wydobycie bloku w sieci Bitcoin.
Hardware Wallet
BezpieczeństwoFizyczne urządzenie przechowujące klucze prywatne offline — najbezpieczniejszy portfel.
Hash (Skrót Kryptograficzny)
InfrastrukturaCiąg znaków o stałej długości generowany z danych wejściowych przez funkcję kryptograficzną.
HODL
TradingSlangowe określenie strategii długoterminowego trzymania kryptowalut.
Honeypot
BezpieczeństwoOszustwo: token który możesz kupić, ale nie możesz sprzedać.
Howey Test
RegulacjeAmerykański test prawny określający czy aktywo jest papierem wartościowym.
Hyperchain
InfrastrukturaWysoko wydajne, modularne sieci budowane w ekosystemie zkSync, połączone wspólnym mostem.
IBC (Inter-Blockchain Communication)
InfrastrukturaProtokół komunikacji między blockchainami w ekosystemie Cosmos.
Ichimoku Cloud
Analiza TechnicznaJapoński system analizy technicznej wizualizujący wsparcie, opór i momentum.
ICO (Initial Coin Offering)
PodstawyPubliczna sprzedaż tokenów nowego projektu kryptowalutowego w celu zebrania funduszy.
Impermanent Gain
DeFiSytuacja gdy LP zarabia więcej dzięki zabezpieczeniu pozycji niż z samego trzymania tokenów.
Impermanent Loss
DeFiTymczasowa strata wartości wynikająca z dostarczania płynności na DEX.
Inflacja
Analiza TechnicznaProces wzrostu ogólnego poziomu cen i spadku siły nabywczej pieniądza.
Inscription (Ordinals)
Web3 & NFTDane (obrazy, tekst) zapisane bezpośrednio na blockchainie Bitcoin.
Intent-Based Trading
DeFiNowy paradygmat transakcji — użytkownik deklaruje cel, solver znajduje najlepszą ścieżkę.
Interoperacyjność
InfrastrukturaZdolność różnych blockchainów i protokołów do współpracy i wymiany danych.
Interoperacyjność Blockchain
InfrastrukturaZdolność różnych sieci do wymiany informacji i wartości bez konieczności używania giełd CEX.
IP-NFT (Intellectual Property NFT)
Web3 & NFTToken NFT reprezentujący prawa do własności intelektualnej, np. patentu, wynalazku lub badań medycznych.
KNF (Komisja Nadzoru Finansowego)
RegulacjePolski organ nadzorujący rynek finansowy, w tym działalność dostawców usług krypto (CASP) pod rządami MiCA.
Kredyty Węglowe (On-chain Carbon Credits)
DeFiCyfrowe certyfikaty potwierdzające usunięcie lub redukcję emisji CO2, handlowane na blockchainie.
Krzyż Śmierci (Death Cross)
Analiza TechnicznaSygnał niedźwiedzi: średnia 50-dniowa przecina 200-dniową od góry.
KYB (Know Your Business)
RegulacjeProces weryfikacji tożsamości klienta biznesowego pragnącego korzystać z usług krypto.
KYC (Know Your Customer)
RegulacjeObowiązkowa weryfikacja tożsamości klienta przez regulowane platformy finansowe.
LaaS (Liquidity as a Service)
DeFiModel, w którym wyspecjalizowane protokoły dostarczają płynność dla tokenów nowych projektów w zamian za opłatę.
Launchpad
PodstawyPlatforma do wczesnej sprzedaży tokenów nowych projektów kryptowalutowych.
Layer 0 (Warstwa 0)
InfrastrukturaProtokół infrastrukturalny umożliwiający tworzenie i łączenie blockchainów.
Layer 1 (Warstwa 1)
InfrastrukturaBazowy blockchain (np. Ethereum, Bitcoin), na którym budowane są warstwy wyższe.
Layer 2 (Warstwa 2)
InfrastrukturaRozwiązania skalujące zbudowane na blockchainie L1, zwiększające przepustowość.
Layer 3 (Warstwa 3)
InfrastrukturaWyspecjalizowane warstwy budowane na szczycie Layer 2, dedykowane konkretnym aplikacjom lub grom.
LayerZero
InfrastrukturaProtokół komunikacji międzyłańcuchowej (Interoperability), który łączy ponad 50 różnych blockchainów.
LBP (Liquidity Bootstrapping Pool)
DeFiMechanizm fair launch tokenów z malejącą ceną początkową.
Lending (Pożyczki DeFi)
DeFiPożyczanie kryptowalut w zamian za odsetki na protokołach DeFi.
Lens Protocol
Web3 & NFTOtwarty graf społecznościowy na sieci Polygon, gdzie każde połączenie i profil jest tokenem NFT.
Lightning Network
InfrastrukturaSieć L2 Bitcoina umożliwiająca błyskawiczne mikropłatności prawie bez opłat.
Liquid Restaking (LRT)
DeFiProces otrzymywania płynnego tokena w zamian za restakowanie środków w EigenLayer.
Liquid Staking
DeFiStakowanie z zachowaniem płynności – otrzymujesz token reprezentujący zablokowane aktywa.
Liquidation (Likwidacja)
TradingPrzymusowe zamknięcie pozycji przez giełdę gdy depozyt jest niewystarczający.
Liquidity Pool (Pula Płynności)
DeFiZbiór tokenów zablokowanych w smart kontrakcie, zapewniający płynność na DEXach.
Long (Długa Pozycja)
TradingZakład na wzrost ceny — zyskujesz gdy cena rośnie.
Long Squeeze
TradingGwałtowny spadek ceny wymuszający na longerach zamykanie pozycji (sprzedaż).
MACD (Moving Average Convergence Divergence)
Analiza TechnicznaWskaźnik trendu i momentum oparty na średnich kroczących.
Mainnet
TechnologiaGłówna, produkcyjna sieć blockchainu gdzie transakcje mają realną wartość.
Margin Call
TradingWezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego pozycję lewarowaną.
Market Cap (Kapitalizacja Rynkowa)
Analiza TechnicznaCałkowita wartość rynkowa kryptowaluty = cena x podaż w obiegu.
Market Maker
TradingPodmiot zapewniający płynność rynku przez ciągłe wystawianie zleceń kupna i sprzedaży.
Max Pain
TradingPoziom cenowy, przy którym najwięcej opcji traci wartość — magnetyczny punkt dla ceny.
Mechanizm Konsensusu
InfrastrukturaProtokół przez który węzły sieci blockchain dochodzą do porozumienia co do stanu rejestru.
Mempool (Memory Pool)
InfrastrukturaPoczekalninia niezatwierdzonych transakcji czekających na dodanie do blockchainu.
Merkle Tree (Drzewo Merkle)
TechnologiaStruktura danych gwarantująca integralność transakcji w bloku za pomocą hashowania.
Metaverse
Web3 & NFTWirtualne światy 3D z ekonomią opartą na blockchainie i NFT.
Metoda FIFO (First-In, First-Out)
RegulacjeZasada księgowa określająca, że przy sprzedaży krypto koszt zakupu rozlicza się od najstarszych posiadanych jednostek.
Metoda Wyckoffa
Analiza TechnicznaMetoda analizy rynku oparta na relacji ceny i wolumenu stworzona przez Richarda Wyckoffa.
MEV (Maximal Extractable Value)
InfrastrukturaDodatkowy zysk wyciągany przez walidatorów z manipulacji kolejnością transakcji.
MEV-Boost
InfrastrukturaSystem pozwalający walidatorom Ethereum na sprzedaż miejsca w bloku wyspecjalizowanym firmom (builders) w celu zwiększenia zysków.
MiCA (Markets in Crypto-Assets)
RegulacjeUnijne rozporządzenie regulujące rynek kryptoaktywów w krajach UE.
MiCA (Markets in Crypto-Assets)
RegulacjeUnijne rozporządzenie kompleksowo regulujące rynek kryptoaktywów we wszystkich krajach UE.
Mining (Kopanie)
TechnologiaProces walidacji transakcji i tworzenia nowych bloków za pomocą mocy obliczeniowej.
Modular Blockchain
InfrastrukturaArchitektura rozdzielająca funkcje blockchainu na wyspecjalizowane warstwy.
Modular DA (Warstwy Danych)
InfrastrukturaWyspecjalizowane łańcuchy, których jedynym zadaniem jest tanie i pewne przechowywanie danych dla rollupów.
Modularne Blockchainy (Modular Blockchains)
TechnologiaArchitektura rozdzielająca funkcje blockchainu (egzekucja, konsensus, dane) na osobne warstwy.
MPC Wallet (Multi-Party Computation)
BezpieczeństwoPortfel wykorzystujący zaawansowaną kryptografię do dzielenia klucza prywatnego między wiele stron.
Multisig (Multi-Signature)
BezpieczeństwoPortfel wymagający zatwierdzenia transakcji przez określoną liczbę osób (np. 2 z 3).
Native Yield (Natywny Zysk)
DeFiZysk generowany automatycznie przez sam fakt trzymania tokena, bez potrzeby jego ręcznego stakowania.
NFT (Non-Fungible Token)
Web3 & NFTUnikalny token cyfrowy reprezentujący własność aktywów cyfrowych lub fizycznych.
NFT Royalties
Web3 & NFTAutomatyczne tantiemy dla twórców NFT przy każdej wtórnej sprzedaży.
NFT Ticketing
Web3 & NFTBilety na wydarzenia w formie tokenów NFT, eliminujące fałszerstwa i spekulację na rynku wtórnym.
Node (Węzeł Sieci)
InfrastrukturaKomputer uczestniczący w sieci blockchain poprzez weryfikację i propagację transakcji.
Nonce
TechnologiaJednorazowa liczba używana w transakcjach blockchain do zapewnienia unikalności.
Ochrona przed Reentrancy
BezpieczeństwoZabezpieczenie w smart kontraktach zapobiegające wielokrotnemu wywołaniu tej samej funkcji w celu wyciągnięcia środków.
Odpis Węglowy (Carbon Offset Tokenization)
DeFiProces zamiany certyfikatów redukcji emisji na tokeny, ułatwiający firmom realizację polityki ESG.
Omnichain
InfrastrukturaArchitektura pozwalająca tokenom i aplikacjom na istnienie na wielu blockchainach jednocześnie bez użycia mostów.
OP Stack
InfrastrukturaOtwarty zestaw narzędzi do tworzenia własnych rollupów Layer 2 i Layer 3, używany przez Base czy Worldcoin.
Open Interest (OI)
TradingŁączna liczba otwartych kontraktów futures/perpetual na rynku.
Optymalizacja Gas w Solidity
TechnologiaPisanie kodu smart kontraktów w sposób, który zużywa jak najmniej zasobów sieciowych.
Oracle (Wyrocznia)
InfrastrukturaUsługa dostarczająca dane zewnętrzne do smart kontraktów na blockchainie.
Oracle Manipulation
BezpieczeństwoAtak polegający na manipulacji ceną dostarczaną przez oracle do smart kontraktu.
Order Book (Arkusz Zleceń)
TradingLista otwartych zleceń kupna (bids) i sprzedaży (asks) na giełdzie.
Paper Trading
TradingHandel wirtualnymi pieniędzmi do nauki i testowania strategii.
Parachain
InfrastrukturaSpecjalizowany blockchain podłączony do Relay Chain Polkadot.
Parallel EVM (Równoległe EVM)
TechnologiaTechnologia pozwalająca na wykonywanie wielu transakcji jednocześnie, co drastycznie zwiększa szybkość sieci.
PayFi
DeFiPłatności kryptowalutowe w realnym świecie — merge DeFi z tradycyjnymi płatnościami.
Perpetual Contract (Perp)
TradingKontrakt futures bez daty wygaśnięcia — najpopularniejszy instrument pochodny w krypto.
Phishing
BezpieczeństwoAtak polegający na podszywaniu się pod zaufane podmioty aby wykraść dane logowania.
Piaskownica Regulacyjna KNF
RegulacjeInicjatywa Komisji Nadzoru Finansowego pozwalająca firmom Fintech na testowanie innowacji pod okiem nadzoru.
PIT-38 (Kryptowaluty)
RegulacjeFormularz podatkowy służący do rozliczania przychodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych w Polsce.
Play-to-Earn (P2E)
Web3 & NFTModel gry, w której gracze zarabiają kryptowaluty i NFT za aktywność w grze.
Płynność (Liquidity)
TradingŁatwość kupna/sprzedaży aktywu bez znaczącego wpływu na jego cenę.
Podatek od Kryptowalut (PL)
RegulacjeW Polsce zyski z krypto opodatkowane są 19% PIT (PIT-38) na zasadach ryczałtowych.
Ponzinomics
BezpieczeństwoPejoratywne określenie tokenomiki, w której zyski opierają się na wpłatach nowych uczestników.
PQC (Post-Quantum Cryptography)
TechnologiaAlgorytmy kryptograficzne zaprojektowane tak, aby były odporne na ataki ze strony przyszłych komputerów kwantowych.
Pre-Market Trading
TradingHandel tokenami, które jeszcze nie zadebiutowały na giełdach (często w formie obietnic airdropu).
Prediction Market (Rynek Prognostyczny)
DeFiZdecentralizowany rynek zakładów na wyniki przyszłych wydarzeń.
Private Key (Klucz Prywatny)
BezpieczeństwoTajny klucz kryptograficzny dający pełną kontrolę nad portfelem krypto.
Proof of Personhood (Dowód Osobowości)
Web3 & NFTSystemy weryfikujące, że posiadacz portfela jest unikalnym człowiekiem, a nie botem lub algorytmem.
Proof of Stake (PoS)
TechnologiaMechanizm konsensusu oparty na blokowaniu środków jako zabezpieczenia sieci.
Proof of Work (PoW)
TechnologiaMechanizm konsensusu wymagający mocy obliczeniowej do walidacji transakcji.
Prywatne RPC
BezpieczeństwoDedykowane punkty dostępu do sieci, które chronią transakcje użytkownika przed botami MEV.
Pump and Dump
TradingManipulacja rynkiem: sztuczne pompowanie ceny, a następnie masowa wyprzedaż.
QE (Luzowanie Ilościowe)
Analiza TechnicznaPolityka banków centralnych polegająca na zwiększaniu podaży pieniądza.
Quadratic Voting (Głosowanie Kwadratowe)
DeFiSystem głosowania w DAO, który premiuje intensywność przekonań ponad samą ilość posiadanych tokenów.
Real Yield
DeFiNagrody wypłacane użytkownikom pochodzące z rzeczywistych opłat transakcyjnych protokołu.
Recesja
Analiza TechnicznaZnaczący spadek aktywności gospodarczej trwający co najmniej kilka miesięcy.
Reentrancy Attack
BezpieczeństwoKlasyczny atak na smart kontrakty przez rekurencyjne wywołanie przed zaktualizowaniem stanu.
Restaking
TechnologiaProces ponownego wykorzystania zestakowanych tokenów do zabezpieczania innych usług i sieci.
Restaking LSD
DeFiKolejny poziom stakowania, gdzie tokeny płynnego stakingu są ponownie blokowane w celu zabezpieczenia nowych usług.
Risk Management
TradingZarządzanie ryzykiem — kontrola strat i ochrona kapitału.
Roadmap (Plan Działania)
PodstawyPlan i harmonogram rozwoju projektu kryptowalutowego.
Rollup
InfrastrukturaTechnologia skalowania L2 grupująca wiele transakcji w jedną porcję na L1.
RSI (Relative Strength Index)
Analiza TechnicznaWskaźnik analizy technicznej mierzący siłę i szybkość zmian ceny (0-100).
Rug Pull
BezpieczeństwoOszustwo: twórcy projektu porzucają go i uciekają z funduszami inwestorów.
RugCheck
BezpieczeństwoNarzędzie do weryfikacji bezpieczeństwa smart kontraktów tokenów.
Runy (Runes)
PodstawyWydajny standard do tworzenia wymiennych tokenów (fungible tokens) bezpośrednio na sieci Bitcoin.
RWA (Real World Assets)
DeFiTokenizacja aktywów ze świata rzeczywistego na blockchainie.
Sandwich Attack
BezpieczeństwoAtak MEV polegający na "obkładaniu" transakcji ofiary dwiema transakcjami atakującego.
Scalping
TradingStrategia tradingowa polegająca na wielu krótkich transakcjach z małym zyskiem.
Scam (Oszustwo Krypto)
BezpieczeństwoFraudulent projekt lub schemat mający na celu kradzież środków inwestorów.
SEC (Securities and Exchange Commission)
RegulacjeAmerykański regulator rynków finansowych, nadzorujący papiery wartościowe i krypto.
Seed Phrase (Fraza Odzyskiwania)
Bezpieczeństwo12-24 słów pozwalających odtworzyć dostęp do portfela krypto.
Sequencer
InfrastrukturaKomponent L2 odpowiedzialny za zbieranie, porządkowanie i wykonywanie transakcji.
Sharding
InfrastrukturaTechnika skalowania blockchain dzieląca sieć na mniejsze równoległe fragmenty (shardy).
Shared Security (Współdzielone Bezpieczeństwo)
InfrastrukturaModel, w którym mniejsze sieci "pożyczają" zabezpieczenie od większego, bardziej zdecentralizowanego blockchaina.
Short (Krótka Pozycja)
TradingZakład na spadek ceny kryptowaluty — zyskujesz gdy cena spada.
Short Squeeze
TradingGwałtowny wzrost ceny wymuszający na shorterach zamykanie pozycji (kupno).
SIM Swap
BezpieczeństwoAtak polegający na przejęciu numeru telefonu ofiary w celu ominięcia 2FA SMS.
Skalowanie Validium
InfrastrukturaSzybkie i tanie skalowanie Layer 2 wykorzystujące dowody ZK, ale przechowujące dane poza główną siecią.
Slippage
TradingRóżnica między oczekiwaną a rzeczywistą ceną wykonania transakcji.
Smart Contract
TechnologiaSamowykonujący się program komputerowy działający na blockchainie.
Smart Contract Audit
BezpieczeństwoProfesjonalny przegląd bezpieczeństwa kodu smart kontraktu.
Smart Contract Wallet
BezpieczeństwoPortfel krypto zarządzany przez kod smart kontraktu zamiast prywatnego klucza (EOA).
Social Recovery (Odzyskiwanie Społeczne)
BezpieczeństwoMechanizm pozwalający na odzyskanie dostępu do portfela krypto bez użycia frazy seed.
Social Tokens (Tokeny Społecznościowe)
Web3 & NFTTokeny emitowane przez twórców, celebrytów lub społeczności w celu monetyzacji relacji z fanami.
SocialFi
Web3 & NFTPlatformy społecznościowe z ekonomią opartą na tokenach i blockchainie.
Solana Blinks (Blockchain Links)
TechnologiaTechnologia pozwalająca na wykonywanie transakcji krypto bezpośrednio przez linki w mediach społecznościowych.
Soulbound Token (SBT)
Web3 & NFTNieprzekazywalny token NFT reprezentujący tożsamość, reputację lub kwalifikacje.
Spot Trading
TradingHandel kryptowalutami z natychmiastowym rozliczeniem — kupujesz rzeczywiste tokeny.
SPV (Special Purpose Vehicle) w Tokenizacji
RegulacjeSpółka celowa powoływana do posiadania konkretnego aktywa w procesie tokenizacji.
Stablecoin
PodstawyKryptowaluta o stabilnej wartości, najczęściej powiązana z dolarem amerykańskim.
Stablecoiny RWA
DeFiStabilne kryptowaluty, których wartość jest generowana z dochodowych aktywów świata rzeczywistego.
Stacks (STX)
InfrastrukturaWarstwa Layer 2 dla Bitcoina, która wprowadza smart kontrakty i aplikacje DeFi bezpośrednio do ekosystemu BTC.
Staking
DeFiBlokowanie kryptowalut w celu wsparcia sieci i otrzymywania nagród.
Staking-as-a-Service
DeFiUsługa umożliwiająca stakowanie kryptowalut bez konieczności prowadzenia własnego validatora.
STO (Security Token Offering)
RegulacjePubliczna sprzedaż tokenów bezpieczeństwa, w pełni regulowana przez przepisy prawa finansowego.
Stop-Loss
TradingZlecenie automatycznie sprzedające aktywo gdy cena spadnie do określonego poziomu.
Strategia DCA (Dollar Cost Averaging)
TradingSystematyczne inwestowanie stałej kwoty w regularnych odstępach czasu.
Swing Trading
TradingStrategia trzymania pozycji od kilku dni do kilku tygodni.
Sybil Attack
BezpieczeństwoAtak polegający na tworzeniu wielu fałszywych tożsamości w celu manipulacji systemem.
Sybil Resistance
BezpieczeństwoMechanizmy zapobiegające przejęciu kontroli nad siecią przez jednego użytkownika tworzącego tysiące kont.
Systemy Punktowe (Points)
PodstawyProgramy krypto nagradzające użytkowników za aktywność punktami, które w przyszłości mogą stać się tokenami airdropu.
Take-Profit (TP)
TradingZlecenie automatycznie realizujące zysk gdy cena osiągnie target.
Taproot (Bitcoin)
TechnologiaAktualizacja Bitcoina poprawiająca prywatność, skalowalność i funkcjonalność smart kontraktów.
TEE (Trusted Execution Environment)
TechnologiaBezpieczna enklawa wewnątrz procesora, która gwarantuje, że kod krypto jest wykonywany w izolacji i prywatności.
Testnet
TechnologiaSieć testowa blockchainu do eksperymentowania bez ryzyka utraty prawdziwych środków.
Token Burn (Spalanie)
PodstawyPermanentne usunięcie tokenów z obiegu, zmniejszające podaż.
Token Unlock
PodstawyZdarzenie uwalniania wcześniej zablokowanych tokenów do obiegu.
Token-Gating
Web3 & NFTMechanizm ograniczania dostępu do treści lub wydarzeń tylko dla posiadaczy konkretnego tokena lub NFT.
Tokenizacja
PodstawyProces cyfryzacji aktywów poprzez zapisanie ich praw własności w formie tokenów na blockchainie.
Tokenizacja Danych
TechnologiaZamiana informacji i baz danych na aktywa cyfrowe, którymi można handlować lub które można monetyzować.
Tokenizacja Długu
DeFiZamiana tradycyjnych wierzytelności, obligacji lub pożyczek na cyfrowe tokeny z automatyczną spłatą odsetek.
Tokenizacja Emisji CO2 (Carbon Credits)
RegulacjePrzeniesienie certyfikatów emisyjnych na blockchain w celu zwiększenia przejrzystości rynku ekologicznego.
Tokenizacja Energii (OZE)
InfrastrukturaPrzeniesienie praw do wytworzonej energii odnawialnej lub udziału w farmach fotowoltaicznych na blockchain.
Tokenizacja Firm (Equity Tokenization)
RegulacjeProces emisji udziałów w firmie w formie tokenów na blockchainie.
Tokenizacja Nieruchomości
DeFiPodział własności nieruchomości na cyfrowe udziały (tokeny), umożliwiający ułamkowe inwestowanie.
Tokenizacja Patentów
Web3 & NFTProces zamiany praw do patentu na tokeny, ułatwiający handel licencjami i finansowanie wynalazków.
Tokenizacja Surowców
DeFiCyfrowe reprezentacje fizycznych surowców, takich jak ropa, gaz czy metale ziem rzadkich na blockchainie.
Tokenizacja Sztuki
Web3 & NFTPrzekształcanie dzieł sztuki w cyfrowe tokeny NFT, umożliwiające ułamkową własność cennych obrazów.
Tokenizacja Wina / Alkoholi
PodstawyInwestowanie w butelki kolekcjonerskie lub całe roczniki win poprzez cyfrowe tokeny powiązane z fizycznymi butelkami w skarbcach.
Tokenizacja Złota
PodstawyZakup fizycznego złota przechowywanego w skarbcach w formie podzielnych tokenów krypto.
Tokenizacja Zysku (Yield Tokenization)
DeFiRozdzielenie kapitału od generowanego przez niego zysku i zamiana tego zysku na zbywalny token.
Tokenizacja-as-a-Service (TaaS)
RegulacjeGotowe platformy technologiczne i prawne pozwalające firmom na szybkie stokenizowanie własnych aktywów.
Tokenomia v2 (Tokenomics 2.0)
PodstawyNowoczesne modele ekonomiczne kładące nacisk na realne przychody i zrównoważony rozwój.
Tokenomics
PodstawyEkonomia tokena – model emisji, dystrybucji, spalania i użyteczności.
Tokeny AI (Sztuczna Inteligencja)
TechnologiaKryptowaluty projektów wykorzystujących sztuczną inteligencję do optymalizacji sieci i usług.
Tokeny Bezpieczeństwa (Security Tokens)
RegulacjeCyfrowe wersje tradycyjnych papierów wartościowych, dające prawo do zysków lub udziałów.
Tokeny LST (Liquid Staking Tokens)
DeFiTokeny otrzymywane w zamian za stakowanie kryptowaut, pozwalające na zachowanie płynności środków.
Tokeny RWA (Real World Assets)
DeFiTokeny reprezentujące aktywa ze świata rzeczywistego, takie jak obligacje, nieruchomości czy złoto.
Tokeny Syntetyczne (Synthetic Assets)
DeFiInstrumenty pochodne na blockchainie, które naśladują wartość innych aktywów (np. akcji Apple czy ceny ropy).
Tokeny Użytkowe (Utility Tokens)
PodstawyTokeny dające dostęp do konkretnego produktu, usługi lub funkcji wewnątrz danego ekosystemu.
Tokeny Zarządzania (Governance Tokens)
DeFiKryptowaluty dające posiadaczom prawo do głosowania nad zmianami w protokole lub organizacji DAO.
Total Supply
PodstawyŁączna liczba tokenów, które kiedykolwiek zostaną wyemitowane.
Transparentność Stablecoinów
PodstawyStandardy raportowania rezerw zabezpieczających stablecoiny, kluczowe dla zaufania do cyfrowego pieniądza.
Treasury (Skarbiec)
DeFiFundusz protokołu zarządzany przez DAO, przeznaczony na rozwój i granty.
TVL (Total Value Locked)
DeFiŁączna wartość aktywów zablokowanych w protokole DeFi.
TVL Ratio (MC/TVL)
DeFiStosunek kapitalizacji rynkowej do Total Value Locked — wycena protokołu DeFi.
Ubezpieczenia DeFi
DeFiProtokoły pozwalające na wykupienie ochrony przed hackami smart kontraktów lub upadkiem stablecoinów.
Ubezpieczenie od Slashingu
DeFiUsługa chroniąca stakerów przed utratą środków w wyniku błędu lub kary nałożonej na walidatora.
Ułamkowa Własność (Fractional Ownership)
PodstawyModel, w którym jedno aktywo (np. NFT lub kamienica) jest dzielone na tysiące mniejszych udziałów dostępnych dla wielu osób.
Validator (Walidator)
InfrastrukturaWęzeł sieci PoS odpowiedzialny za walidację transakcji i tworzenie bloków.
Validium
InfrastrukturaRozwiązanie skalujące, które przechowuje dane transakcyjne poza głównym łańcuchem (off-chain), używając dowodów ZK do ich weryfikacji.
VASP (Virtual Asset Service Provider)
RegulacjePodmiot prowadzący działalność w zakresie walut wirtualnych, zarejestrowany w polskim rejestrze prowadzonym przez Izbę Administracji Skarbowej.
ve-Tokenomics
DeFiModel tokenomiczny z vote-escrow: blokuj token na dłużej = więcej głosów i nagród.
Verifiable Credentials (VC)
Web3 & NFTCyfrowe poświadczenia (np. dyplomy, licencje), których autentyczność można błyskawicznie zweryfikować on-chain.
Verifiable Credentials (VC) onchain
Web3 & NFTWeryfikowalne poświadczenia zapisane na blockchainie, pozwalające na bezpieczne udowadnianie kwalifikacji lub statusu.
Vesting
PodstawyHarmonogram stopniowego uwalniania tokenów dla zespołu i inwestorów.
Wallet (Portfel Krypto)
BezpieczeństwoOprogramowanie lub urządzenie przechowujące klucze kryptograficzne do kryptowalut.
Wallet Drainer
BezpieczeństwoZłośliwy smart kontrakt kradnący tokeny po uzyskaniu approve od ofiary.
Web3
Web3 & NFTNowa generacja internetu oparta na blockchainie, decentralizacji i własności użytkowników.
Whale (Wieloryb)
TradingInwestor posiadający bardzo dużą ilość kryptowaluty, zdolny wpływać na cenę.
Whale Alert
TradingŚledzenie dużych transakcji kryptowalutowych na blockchainie.
Whitepaper
PodstawyTechniczny dokument opisujący projekt kryptowalutowy, jego technologię i tokenomics.
Wolumen (Volume)
Analiza TechnicznaLiczba tokenów lub wartość transakcji w danym okresie — miara aktywności rynku.
Wrapped Token
DeFiToken reprezentujący kryptowalutę z innego blockchainu (np. WBTC = Bitcoin na Ethereum).
Wsparcie i Opór (Support & Resistance)
Analiza TechnicznaPoziomy cenowe, na których cena historycznie się zatrzymuje i odwraca.
Współdzielony Sekwencer (Shared Sequencer)
InfrastrukturaZdecentralizowana sieć porządkująca transakcje dla wielu różnych rollupów Layer 2 jednocześnie.
Wstęgi Bollingera
Analiza TechnicznaWskaźnik AT mierzący zmienność ceny za pomocą dwóch odchyleń standardowych.
Yield Farming
DeFiStrategia generowania zysków z kryptowalut przez dostarczanie płynności protokołom DeFi.
Zgodność Fiat-to-Crypto (On-Ramp/Off-Ramp)
RegulacjeProcedury prawne i techniczne umożliwiające bezpieczną wymianę tradycyjnej gotówki na kryptowaluty i odwrotnie.
ZK Light Client
TechnologiaLekki węzeł blockchaina, który wykorzystuje dowody ZK do weryfikacji stanu sieci bez pobierania całego łańcucha.
ZK-Identity (Prywatna Tożsamość)
BezpieczeństwoSystemy tożsamości cyfrowej wykorzystujące dowody ZK do weryfikacji danych bez ich ujawniania.
ZK-Proof (Zero-Knowledge Proof)
InfrastrukturaDowód kryptograficzny pozwalający udowodnić prawdziwość twierdzenia bez ujawniania danych.
zk-SNARKs
TechnologiaRodzaj dowodu z wiedzą zerową, który jest krótki i łatwy do szybkiej weryfikacji.
zk-STARKs
TechnologiaBardziej skalowalna i odporna na komputery kwantowe wersja dowodów ZK, nieposiadająca zaufanej sekwencji startowej.
zkEVM
InfrastrukturaWirtualna maszyna Ethereum wykorzystująca dowody z wiedzą zerową do skalowania przy zachowaniu pełnej kompatybilności.
zkVM (Zero-Knowledge Virtual Machine)
TechnologiaMaszyna wirtualna, która może udowodnić poprawność dowolnego kodu napisanego w językach takich jak Rust czy C++.
Złoty Krzyż (Golden Cross)
Analiza TechnicznaSygnał byczy: średnia 50-dniowa przecina 200-dniową od dołu.